کتابخوانی یکی از عادت‌هایی است که می‌تواند در مدت زمان طولانی، تأثیر زیادی بر دانش، تخیل، تمرکز و حتی نگاه ما به زندگی داشته باشد. با این حال، بسیاری از افراد دوست دارند بیشتر کتاب بخوانند، اما هر بار به دلایلی مثل کمبود وقت، حواس‌پرتی، انتخاب نادرست کتاب یا نداشتن برنامه، مطالعه را به تعویق می‌اندازند.
شاید برای شما هم پیش آمده باشد که چندین کتاب در قفسه داشته باشید، اما مدت‌هاست هیچ‌کدام را تا پایان نخوانده‌اید. یا با خودتان تصمیم گرفته باشید که از اول ماه مطالعه را شروع کنید، اما بعد از چند روز این برنامه کنار گذاشته شود.
واقعیت این است که کتابخوان شدن یک اتفاق ناگهانی نیست. برای تبدیل شدن به یک فرد کتابخوان، لازم نیست از همان ابتدا روزی چند ساعت مطالعه کنید یا تعداد زیادی کتاب در ماه بخوانید. مهم‌تر از تعداد کتاب‌ها، ساختن یک عادت مطالعه منظم و پایدار است.
در این مطلب بررسی می‌کنیم که چگونه کتابخوان شویم، برای شروع کتاب خواندن چه کارهایی انجام دهیم و چطور مطالعه را به بخشی از زندگی روزمره خود تبدیل کنیم.
چگونه کتابخوان شویم؟
اولین قدم برای کتابخوان شدن این است که تصورمان را از مطالعه تغییر دهیم. کتاب خواندن نباید یک مسابقه یا وظیفه سنگین باشد. قرار نیست حتماً تعداد مشخصی کتاب بخوانیم تا بتوانیم خودمان را کتابخوان بدانیم.
ممکن است یک نفر در ماه چند کتاب بخواند و فرد دیگری یک کتاب را طی چند هفته به پایان برساند. آنچه اهمیت دارد، استمرار در مطالعه و پیدا کردن کتاب‌هایی است که واقعاً برایمان جذاب هستند.
برای ایجاد عادت کتابخوانی می‌توان از چند قدم ساده شروع کرد:
– کتابی متناسب با علاقه خود انتخاب کنید.
– با زمان کوتاه شروع کنید.
– یک زمان مشخص برای مطالعه داشته باشید.
– کتاب را همیشه در دسترس خود قرار دهید.
– از کنار گذاشتن کتاب‌های نامناسب نترسید.
– سرعت مطالعه را با شرایط خودتان تنظیم کنید.
– درباره کتاب‌هایی که می‌خوانید با دیگران صحبت کنید.
– هدف‌های کوچک و قابل انجام تعیین کنید.
در ادامه هرکدام از این موارد را با جزئیات بیشتری بررسی می‌کنیم.
برای کتاب خواندن از کجا شروع کنیم؟
اگر مدت زیادی است کتاب نخوانده‌اید، بهتر است برای شروع سراغ کتابی بروید که با علایق شما هماهنگ باشد. انتخاب کتاب مناسب می‌تواند تأثیر زیادی در ادامه پیدا کردن این عادت داشته باشد.
کتابی را انتخاب کنید که واقعا به آن علاقه دارید
یکی از اشتباهات رایج این است که صرفاً به دلیل معروف بودن یک کتاب، آن را برای مطالعه انتخاب کنیم. معروف بودن یک اثر لزوماً به این معنی نیست که برای سلیقه و شرایط شما مناسب است.
اگر به داستان‌های هیجان‌انگیز علاقه دارید، از یک رمان جذاب شروع کنید. اگر موضوعات واقعی را دوست دارید، سراغ زندگی‌نامه یا آثار غیرداستانی بروید. اگر زمان کمی دارید، مجموعه داستان کوتاه می‌تواند انتخاب مناسب‌تری باشد.
در واقع، انتخاب کتاب مناسب برای شروع کتابخوانی یکی از مهم‌ترین مراحل ایجاد این عادت است.
لازم نیست هر کتابی را تا آخر بخوانید
گاهی عنوان یا معرفی یک کتاب توجه ما را جلب می‌کند، اما پس از چند فصل متوجه می‌شویم که با آن ارتباط برقرار نمی‌کنیم.
در چنین شرایطی مجبور نیستید فقط برای تمام کردن کتاب، مطالعه آن را ادامه دهید. اگر بعد از مقدار مناسبی مطالعه احساس کردید موضوع، سبک نوشتار یا فضای کتاب برای شما جذاب نیست، می‌توانید آن را کنار بگذارید و سراغ اثر دیگری بروید.
این کار به معنی شکست در کتابخوانی نیست. برعکس، شناختن سلیقه شخصی یکی از بخش‌های مهم کتابخوان شدن است.
لازم نیست سریع کتاب بخوانید
کتابخوانی مسابقه نیست. تعداد صفحاتی که در یک روز می‌خوانید، معیار ارزش مطالعه شما نیست.
ممکن است یک نفر در یک ساعت چندین صفحه بخواند و فرد دیگری به دلیل سبک کتاب یا شرایط زندگی، همان تعداد صفحه را در چند روز مطالعه کند.
هدف اصلی این است که از خواندن لذت ببرید و چیزی از کتاب دریافت کنید. بنابراین اگر خواندن یک کتاب چند هفته یا حتی یک ماه طول کشید، جای نگرانی نیست.
چگونه عادت مطالعه ایجاد کنیم؟
ساختن هر عادت جدید به زمان و تکرار نیاز دارد. اگر می‌خواهید کتابخوانی به بخشی از برنامه روزانه شما تبدیل شود، بهتر است از هدف‌های کوچک شروع کنید.
با روزی ۱۰ دقیقه شروع کنید
اگر در حال حاضر عادت به مطالعه ندارید، تعیین هدف روزانه یک ساعت ممکن است بعد از چند روز خسته‌کننده شود.
به جای آن می‌توانید روزانه فقط ۱۰ یا ۱۵ دقیقه برای مطالعه زمان بگذارید. پس از مدتی که این کار برایتان عادی شد، می‌توانید زمان مطالعه را افزایش دهید.
حتی چند صفحه در روز نیز می‌تواند در طول یک ماه مقدار قابل توجهی مطالعه ایجاد کند.
زمان مشخصی برای مطالعه تعیین کنید
داشتن زمان مشخص، شروع مطالعه را آسان‌تر می‌کند. برای مثال می‌توانید هر شب قبل از خواب، صبح بعد از بیدار شدن یا در زمان استراحت عصرگاهی چند دقیقه مطالعه کنید.
وقتی مطالعه در یک زمان مشخص تکرار شود، به تدریج انجام آن به بخشی از برنامه روزانه تبدیل می‌شود.
یک مکان مشخص برای کتاب خواندن داشته باشید
برای مطالعه به اتاق مخصوص یا فضای بسیار خاصی نیاز ندارید. یک صندلی راحت، مبل، میز یا گوشه‌ای آرام از خانه می‌تواند کافی باشد.
همچنین می‌توانید کتابخانه، پارک یا فضای آرام دیگری را برای مطالعه انتخاب کنید؛ به شرط آنکه محیط اطراف تمرکز شما را بیش از حد مختل نکند.
داشتن یک مکان مشخص می‌تواند ذهن را برای شروع مطالعه آماده‌تر کند.
کتاب را همیشه همراه خود داشته باشید
یکی از ساده‌ترین روش‌ها برای افزایش میزان مطالعه، در دسترس بودن کتاب است.
اگر کتاب کاغذی می‌خوانید، می‌توانید یک کتاب کوچک را در کیف خود قرار دهید تا در زمان‌های خالی از آن استفاده کنید. اگر به کتاب الکترونیک یا صوتی علاقه دارید، تلفن همراه یا کتابخوان می‌تواند امکان دسترسی سریع به کتاب را فراهم کند.
صف‌های انتظار، مسیر رفت‌وآمد یا زمان‌های کوتاه استراحت می‌توانند به فرصت‌هایی برای مطالعه تبدیل شوند.
لازم نیست هر بار یک ساعت کامل برای کتاب خواندن پیدا کنید؛ گاهی چند دقیقه‌های پراکنده نیز در مجموع ارزشمند هستند.
یک فهرست از کتاب‌های مورد علاقه خود تهیه کنید
داشتن یک فهرست از کتاب‌هایی که دوست دارید بخوانید، باعث می‌شود بعد از تمام کردن هر کتاب، برای انتخاب کتاب بعدی سردرگم نشوید.
می‌توانید نام کتاب‌هایی را که دوستان پیشنهاد داده‌اند، در شبکه‌های اجتماعی دیده‌اید یا هنگام مطالعه درباره آن‌ها شنیده‌اید، در یک فهرست یادداشت کنید.
این فهرست لازم نیست ثابت باشد. هر زمان کتاب جدیدی پیدا کردید، آن را اضافه کنید و اگر بعدها متوجه شدید کتابی دیگر برایتان جذاب نیست، آن را حذف کنید.
درباره کتاب‌ها با دیگران صحبت کنید
کتابخوانی فعالیتی فردی است، اما گفت‌وگو درباره کتاب می‌تواند تجربه مطالعه را جذاب‌تر کند.
می‌توانید با دوستان یا اعضای خانواده درباره کتابی که می‌خوانید صحبت کنید، در یک گروه کتابخوانی عضو شوید یا حتی یک کتاب را با دوست خود به صورت هم‌زمان مطالعه کنید.
بعد از پایان هر بخش می‌توانید درباره شخصیت‌ها، موضوع داستان یا نکاتی که توجهتان را جلب کرده است صحبت کنید.
این کار علاوه بر ایجاد انگیزه، باعث می‌شود با دیدگاه‌های متفاوت درباره یک کتاب آشنا شوید.
برای مطالعه برنامه‌ریزی کنید
اگر می‌خواهید کتابخوانی به یک عادت پایدار تبدیل شود، بهتر است مطالعه را در برنامه روزانه یا هفتگی خود قرار دهید.
برای مثال می‌توانید تصمیم بگیرید:
– هر روز ۱۵ دقیقه مطالعه کنید.
– هر شب قبل از خواب چند صفحه بخوانید.
– هر هفته یک زمان مشخص را به مطالعه اختصاص دهید.
– در پایان هر ماه تعداد صفحات یا کتاب‌های خوانده‌شده را بررسی کنید.
البته برنامه مطالعه نباید آن‌قدر سخت باشد که بعد از چند روز کنار گذاشته شود. برنامه‌ای مناسب است که با شرایط واقعی زندگی شما هماهنگ باشد.
از کتابخانه یا دوستان خود کتاب قرض بگیرید
لازم نیست برای شروع کتابخوانی تعداد زیادی کتاب بخرید. کتابخانه‌ها می‌توانند امکان دسترسی به مجموعه بزرگی از آثار مختلف را فراهم کنند.
همچنین می‌توانید از دوستان یا اعضای خانواده کتاب قرض بگیرید. این روش به شما کمک می‌کند قبل از خرید کتاب، با آثار مختلف آشنا شوید و ببینید چه سبک‌هایی بیشتر با سلیقه شما هماهنگ هستند.
البته هنگام امانت گرفتن کتاب باید مراقب آن باشید و در زمان مناسب کتاب را به صاحبش برگردانید.
فرمت مناسب مطالعه را انتخاب کنید
کتابخوانی فقط به معنی خواندن نسخه چاپی نیست. امروزه کتاب‌ها در قالب‌های مختلفی مانند چاپی، الکترونیکی و صوتی در دسترس هستند.
اگر زمان زیادی را در مسیر رفت‌وآمد سپری می‌کنید، کتاب صوتی می‌تواند امکان استفاده از این زمان را برایتان فراهم کند. اگر همیشه تلفن همراه یا تبلت همراهتان است، کتاب الکترونیکی ممکن است گزینه راحت‌تری باشد.
در نهایت، بهترین فرمت مطالعه، قالبی است که بتوانید با آن ارتباط برقرار کنید و استفاده از آن برایتان آسان باشد.
چند نکته مهم برای ایجاد عادت کتابخوانی
هدف کوچک تعیین کنید
به جای اینکه از ابتدا تصمیم بگیرید در یک ماه تعداد زیادی کتاب بخوانید، هدفی انتخاب کنید که واقعاً قابل انجام باشد.
برای مثال، می‌توانید هدف خود را روزانه ۱۰ صفحه یا ۱۵ دقیقه مطالعه قرار دهید. بعد از شکل‌گیری عادت، می‌توانید این هدف را افزایش دهید.
هنگام مطالعه تلفن همراه را کنار بگذارید
پیام‌ها، اعلان‌ها و شبکه‌های اجتماعی می‌توانند تمرکز شما را مختل کنند. اگر برایتان امکان دارد، هنگام مطالعه تلفن همراه را روی حالت بی‌صدا قرار دهید یا آن را کمی دورتر از خود بگذارید.
حتی ۱۵ دقیقه مطالعه بدون حواس‌پرتی می‌تواند تجربه متفاوتی ایجاد کند.
از ژانرهای مختلف استقبال کنید
در ابتدای مسیر بهتر است کتاب‌هایی را انتخاب کنید که با سلیقه شما هماهنگ هستند، اما با گذشت زمان می‌توانید ژانرهای مختلف را نیز امتحان کنید.
ممکن است تصور کنید به یک سبک خاص علاقه ندارید، اما خواندن یک اثر مناسب از همان ژانر نظر شما را تغییر دهد.
از کتاب یادداشت بردارید
اگر در هنگام مطالعه با جمله، ایده یا نکته مهمی روبه‌رو شدید، می‌توانید آن را یادداشت کنید.
یادداشت‌برداری باعث می‌شود ارتباط بیشتری با محتوای کتاب برقرار کنید و بعداً بتوانید نکات مورد علاقه خود را مرور کنید.
البته لازم نیست از تمام کتاب یادداشت بردارید؛ چند نکته مهم و کاربردی کافی است.
مطالعه را به یک وظیفه سنگین تبدیل نکنید
اگر هر روز کتاب خواندن برایتان تبدیل به یک کار اجباری شود، احتمال دارد خیلی زود انگیزه خود را از دست بدهید.
کتابخوانی می‌تواند فرصتی برای استراحت، یادگیری، سرگرمی و فاصله گرفتن از روزمرگی باشد. بنابراین اجازه دهید مطالعه با ریتم زندگی شما هماهنگ شود.
آیا برای کتابخوان شدن باید ماهی چند کتاب بخوانیم؟
هیچ عدد مشخصی وجود ندارد که بتوان بر اساس آن تعیین کرد چه کسی کتابخوان است.
ممکن است فردی در یک ماه چند کتاب کوتاه بخواند و فرد دیگری طی همان مدت تنها یک کتاب را با دقت مطالعه کند. مهم این است که مطالعه به شکل مستمر در زندگی فرد وجود داشته باشد.
به جای تمرکز بیش از حد بر تعداد کتاب‌ها، بهتر است از خودمان بپرسیم: آیا از مطالعه لذت می‌برم؟ آیا کتاب‌هایی انتخاب می‌کنم که برایم جذاب هستند؟ آیا در طول هفته زمانی را برای مطالعه اختصاص می‌دهم؟
پاسخ این پرسش‌ها می‌تواند تصویر دقیق‌تری از عادت مطالعه ما ارائه دهد.
کتاب‌های «قدرت عادت» و «عادت‌های اتمی»
اگر به موضوع عادت‌سازی علاقه دارید، مطالعه کتاب‌هایی درباره شکل‌گیری عادت‌ها نیز می‌تواند مفید باشد.
«قدرت عادت» نوشته چارلز دوهیگ درباره سازوکار شکل‌گیری و تغییر عادت‌ها صحبت می‌کند. «عادت‌های اتمی» نوشته جیمز کلیر نیز بر ایجاد تغییرات کوچک و مستمر و تأثیر آن‌ها در طول زمان تمرکز دارد.
این کتاب‌ها مستقیماً جایگزین تمرین و استمرار نیستند، اما می‌توانند دیدگاه‌های مختلفی درباره ساخت عادت‌های جدید در اختیار خواننده قرار دهند.
چگونه کتابخوان شویم؟ یک برنامه ساده برای شروع
اگر نمی‌دانید دقیقاً از کجا شروع کنید، می‌توانید یک برنامه ساده داشته باشید:
هفته اول: روزانه ۱۰ دقیقه مطالعه کنید و کتابی کوتاه و جذاب انتخاب کنید.
هفته دوم: زمان مطالعه را به ۱۵ دقیقه برسانید و تلفن همراه را هنگام مطالعه کنار بگذارید.
هفته سوم: یک زمان ثابت برای مطالعه مشخص کنید و فهرستی از کتاب‌های مورد علاقه خود بسازید.
هفته چهارم: تجربه خود را بررسی کنید؛ ببینید چه ژانرهایی بیشتر برایتان جذاب بوده و چه زمانی از روز برای مطالعه مناسب‌تر است.
پس از یک ماه، لازم نیست خودتان را با تعداد کتاب‌های خوانده‌شده ارزیابی کنید. مهم این است که مطالعه از یک تصمیم موقت به بخشی از برنامه زندگی شما تبدیل شده باشد.
جمع‌بندی
کتابخوان شدن نیازی به شروعی بزرگ و سخت ندارد. لازم نیست از همان روز اول ساعت‌ها مطالعه کنید یا تعداد زیادی کتاب بخرید. بهتر است با یک کتاب مناسب، زمان کوتاه و هدفی ساده شروع کنید.
کتابی را انتخاب کنید که واقعاً به آن علاقه دارید، سرعت مطالعه را با شرایط خودتان هماهنگ کنید و اگر کتابی برایتان جذاب نبود، بدون احساس شکست آن را کنار بگذارید.
داشتن زمان و مکان مشخص برای مطالعه، همراه داشتن کتاب، استفاده از کتاب‌های صوتی و الکترونیکی، صحبت کردن درباره کتاب‌ها و تعیین هدف‌های کوچک نیز می‌تواند به شکل‌گیری این عادت کمک کند.
در نهایت، چگونه کتابخوان شویم؟
پاسخ آن در یک جمله خلاصه نمی‌شود؛ کتابخوان شدن نتیجه مجموعه‌ای از انتخاب‌های کوچک و تکرارشونده است. شاید امروز فقط چند صفحه بخوانید، اما اگر همین چند صفحه را فردا و روزهای بعد نیز ادامه دهید، به مرور مطالعه از یک کار گاه‌به‌گاه به یک عادت تبدیل خواهد شد.
قرار نیست کتابخوانی یک رقابت باشد. کافی است کتابی پیدا کنید که دوست دارید آن را ورق بزنید، چند دقیقه از روز را به آن اختصاص دهید و اجازه دهید این عادت به مرور در زندگی شما جا بیفتد.
۲ دیدگاه در «چگونه کتابخوان شویم؟ راهنمای ساخت عادت مطالعه»