«چرا این همه اسباببازی داره ولی بعد از پنج دقیقه همهشون رو ول میکنه؟» شاید این سؤال برای خیلی از والدین آشنا باشد. اتاق کودک پر از اسباببازی است اما او مدام از یکی به دیگری میرود و خیلی زود حوصلهاش سر میرود. در چنین شرایطی، شاید وقت آن رسیده باشد که به جای تعداد اسباببازیها، به نوع بازیای که هر اسباببازی برای کودک ایجاد میکند، توجه کنیم.
اسباببازی فقط وسیلهای برای سرگرمی نیست. بعضی اسباببازیها کودک را وادار میکنند تا فکر کند، راهحل پیدا کند، چیزی بسازد، اشتباه کند و دوباره امتحان کند. بعضی دیگر تخیل او را به کار میاندازند و به او اجازه میدهند که داستان خودش را بسازد. این همان جایی است که اسباببازیهای فکری اهمیت پیدا میکنند. بازیهایی که در کنار سرگرمی، فرصت یادگیری و کشف کردن را نیز در اختیار کودک قرار میدهند.
البته بهترین اسباببازی فکری الزاماً گرانترین یا پیچیدهترین گزینه موجود در بازار نیست. انتخاب درست باید با سن، توانایی، علایق و مرحله رشد کودک هماهنگ باشد. یک پازل ساده برای یک کودک سهساله، یک بازی ساختنی برای کودک پنجساله یا یک بازی کدنویسی برای کودک بزرگتر، هر کدام تجربهای ارزشمند ایجاد میکنند.
در ادامه با تعدادی از بهترین اسباببازیهای فکری برای کودکان آشنا میشویم و میبینیم هرکدام چه مهارتهایی را در آنها تقویت میکنند. این مقاله برای خرید اسباببازی فکری برای کودکتان هم به شما کمک میکند.
انواع اسباببازیهای فکری برای کودکان
اسباببازیهای فکری دنیای بسیار متنوعی دارند. هرکدام بخشی از تواناییهای ذهنی و مهارتی کودک را درگیر میکنند. از پازل و سودوکو گرفته تا لگو و سازههای ساختنی، بازیهای طبقهبندی، ماز، بازیهای داستانسازی، آموزش اعداد و رنگها و حتی بازیهای کدنویسی و رباتیک، گزینههای زیادی برای سنین مختلف وجود دارد.
هنگام انتخاب بهتر است فقط به جذابیت ظاهری اسباببازی توجه نکنید. بلکه سن، علایق و سطح توانایی کودک را نیز در نظر بگیرید. بازی نه باید آنقدر ساده باشد که خیلی زود خستهکننده شود و نه آنقدر دشوار که کودک را ناامید کند.
سودوکوهای مخصوص کودکان
سودوکو فقط یک بازی برای بزرگسالان نیست. نسخههای کودکانه این بازی با جدولهای سادهتر، تعداد خانههای کمتر و استفاده از تصاویر، رنگها یا شکلها طراحی میشوند تا کودک بتواند بدون روبهرو شدن با پیچیدگی زیاد، با مفهوم حل مسئله آشنا شود. کودک هنگام پیدا کردن جای درست هر عدد یا تصویر، باید دقت کند، گزینههای مختلف را بررسی کند و از تکرار موارد مشابه جلوگیری کند.
این بازی به تقویت تمرکز، حافظه، دقت و تفکر منطقی کمک میکند. بهتر است سودوکو را متناسب با سن کودک انتخاب کنید تا حل آن برایش بیش از حد دشوار نباشد. اینگونه تجربه بازی به احساس شکست و ناامیدی تبدیل نمیشود.
پازلهای تصویری و سهبعدی
پازلها از آن دسته اسباببازیهایی هستند که کودک را تشویق میکنند تا بهجای پیدا کردن یک پاسخ سریع، قدمبهقدم به دنبال راهحل بگردد. کودک باید شکل قطعات را بررسی کند، ارتباط میان آنها را تشخیص دهد و در نهایت تصویر کامل را بسازد. پازلهای سهبعدی نیز یک مرحله جذابتر هستند. این پازلها به کودک اجازه میدهند تا یک سازه یا شیء را از کنار هم قرار دادن قطعات بسازد.
پازل مهارتهایی مانند تمرکز، دقت دیداری، هماهنگی چشم و دست و حل مسئله را تقویت میکند. برای کودکان کوچکتر، پازلهای بزرگ با تعداد قطعات کم انتخاب کنید و با افزایش سن، سراغ مدلهای پیچیدهتر بروید.
لگو و سازههای ساختنی
لگو و سایر اسباببازیهای ساختنی، دست کودک را برای خلق کردن باز میگذارند. او میتواند طبق یک الگو چیزی بسازد یا قطعات را به شیوه خودش کنار هم قرار دهد و سازهای کاملاً متفاوت خلق کند. همین آزادی در ساختوساز، یکی از مهمترین دلایلی است که بازیهای ساختنی را به گزینهای مناسب برای پرورش خلاقیت تبدیل میکند. بنابراین هنگام خرید اسباببازی برای کودکان، حتما خرید لگو و سایر سازههای ساختنی را در برنامه خود قرار دهید.
کودک هنگام ساختن، درباره اندازه، شکل، تعادل و نحوه اتصال قطعات فکر میکند و در صورت خراب شدن سازه، دوباره راه دیگری را امتحان میکند. بنابراین این بازیها علاوه بر خلاقیت و تخیل، حل مسئله، برنامهریزی و مهارتهای حرکتی ظریف را نیز درگیر میکنند.
بازیهای طبقهبندی و دستهبندی
«کدامها شبیه هم هستند؟» همین سؤال ساده شروع یک بازی فکری جذاب برای کودک است. در بازیهای طبقهبندی، کودک باید اشیا یا تصاویر را بر اساس ویژگیهایی مانند رنگ، اندازه، شکل، کاربرد یا جنس در گروههای مختلف قرار دهد.
این فعالیت ساده به کودک کمک میکند تا شباهتها و تفاوتها را بهتر تشخیص دهد. همچنین او با مفاهیم اولیه منطق، مقایسه و دستهبندی آشنا می شود. حتی بدون خرید اسباببازی خاصی، در خانه بازی را شروع کنید. مثلاً از کودک بخواهید که اسباببازیهایش را بر اساس رنگ یا نوع آنها مرتب کند.
بازیهای داستانسازی و قصهگویی
بازیهای داستانسازی به کودک اجازه میدهند تا فقط مصرفکننده یک داستان آماده نباشد. بلکه خودش داستان را خلق کند. کارتهای تصویری، عروسکها و حتی چند وسیله ساده در خانه به ابزارهایی برای ساختن یک ماجرای تازه تبدیل میشوند.
کودک در این بازی باید شخصیتها، اتفاقات و گاهی پایان داستان را خودش تصور کند. به همین دلیل، این بازیها برای تقویت تخیل، خلاقیت، مهارت گفتاری و توانایی روایت کردن بسیار مناسباند. یک تصویر را به کودک نشان دهید و بپرسید: «فکر میکنی قبل از این اتفاق چه شده بود؟ بعدش چه اتفاقی میافتد؟»
بازیهای آهنربایی و ساختنی
قطعات آهنربایی از جذابیت خاصی برای کودکان برخوردارند. زیرا کودک با نزدیک کردن قطعات، اتصال آنها را مشاهده میکند و سازههای مختلفی میسازد. این بازیها معمولاً به کودک اجازه میدهند تا بارها سازه خود را تغییر دهد و شکل تازهای ایجاد کند.
بازیهای آهنربایی علاوه بر جنبه سرگرمی، کودک را به تجربه کردن، آزمون و خطا و پیدا کردن راههای مختلف برای ساختن تشویق میکنند. در نتیجه، میتوانند در تقویت خلاقیت، تجسم فضایی، هماهنگی چشم و دست و حل مسئله نقش داشته باشند. هنگام خرید، حتماً به رده سنی و ایمنی قطعات توجه کنید و برای کودکان کمسن از محصولاتی با قطعات کوچک جداشدنی استفاده نکنید.
بازیهای آموزش اعداد و شمارش
آموزش اعداد لازم نیست که همیشه با دفتر و مداد انجام شود. بازیهای شمارشی مفاهیم اولیه ریاضی را به تجربهای سرگرمکننده تبدیل میکنند. کودک با شمردن مهرهها، قطعات، کارتها یا اشیای مختلف، مفهوم تعداد و ارتباط میان عدد و مقدار را بهتر درک میکند.
بازیهای این گروه بهویژه برای کودکان پیشدبستانی مفیدند، زیرا آنها را با مفاهیمی مانند شمارش، مقایسه تعداد، بیشتر و کمتر و ترتیب اعداد آشنا میکنند. هرچه بازی تعاملیتر باشد، کودک فرصت بیشتری برای یادگیری بدون احساس اینکه در حال درس خواندن است، خواهد داشت.
بازیهای تشخیص رنگ و شکل
تشخیص رنگها و شکلها یکی از مهارتهایی است که کودک در سالهای نخست زندگی بهتدریج یاد میگیرد. بازیهایی که از کودک میخواهند قطعات را بر اساس رنگ یا شکل در جای مناسب قرار دهد، این فرایند را به فعالیتی سرگرمکننده تبدیل میکنند.
برای مثال، کودک میتواند دایرهها، مربعها و مثلثها را از یکدیگر جدا کند یا اشیای همرنگ را در یک گروه قرار دهد. چنین بازیهایی علاوه بر آشنایی با رنگها و اشکال هندسی، دقت دیداری، تمرکز و مهارت دستهبندی را نیز تقویت میکنند.
بازیهای ماز و مسیریابی
در بازیهای ماز، کودک باید از میان مسیرهای مختلف راه درست را پیدا کند و شخصیت یا شیء موردنظر را به مقصد برساند. شاید این کار در نگاه اول ساده به نظر برسد. اما کودک برای حل یک ماز باید مسیرها را بررسی کند، تصمیم بگیرد و در صورت انتخاب مسیر اشتباه، دوباره تلاش کند.
این بازیها میتوانند تمرکز، تفکر منطقی، برنامهریزی و مهارت حل مسئله را تقویت کنند. مازهای ساده برای کودکان کمسن مناسباند. با افزایش سن میتوان نمونههایی با مسیرهای پیچیدهتر و چالشبرانگیزتر را انتخاب کرد.
بازیهای کدنویسی و رباتیک کودک
کدنویسی برای کودکان الزاماً به معنای نشستن پشت کامپیوتر و نوشتن خطوط پیچیده کد نیست. بازیهای کدنویسی کودک معمولاً با استفاده از کارتها، پازلها، دستورهای تصویری یا رباتهای ساده، مفاهیم ابتدایی برنامهریزی را آموزش میدهند. کودک یاد میگیرد که برای رسیدن به یک هدف، مجموعهای از دستورها را به ترتیب درست اجرا کند.
بازیهای رباتیک نیز این تجربه را یک مرحله جذابتر میکنند. در این بازیها کودک دستورهایی را طراحی میکند و نتیجه آنها را در حرکت یک ربات میبیند. این بازیها زمینهای برای تقویت تفکر الگوریتمی، حل مسئله، خلاقیت و مهارتهای منطقی هستند. برای شروع، بهتر است محصولی را انتخاب کنید که آموزش آن متناسب با سن کودک باشد و پیچیدگی آن باعث دلزدگی نشود.
و در پایان
اسباببازیهای فکری فراتر از یک سرگرمی چنددقیقهای هستند. کودک هنگام حل یک پازل، ساختن یک سازه، پیدا کردن مسیر درست در ماز یا طراحی یک داستان، در واقع در حال تمرین فکر کردن، تصمیم گرفتن، آزمون و خطا و پیدا کردن راهحل است.
با این حال، قرار نیست یک اسباببازی بهتنهایی همه مهارتهای کودک را تقویت کند. بهتر است مجموعهای متنوع از بازیها در اختیار او باشد تا گاهی ساختن را تجربه کند، گاهی معما حل کند، گاهی داستان بسازد و گاهی با رنگها، اعداد یا مسیرها بازی کند. همچنین اجازه دهید که کودک در انتخاب و شیوه بازی آزادی داشته باشد. چراکه بخش مهمی از یادگیری در همین کشف و تجربه آزادانه اتفاق میافتد.
در نهایت، هنگام خرید اسباببازی فکری به جای اینکه فقط بپرسید «این اسباببازی چه چیزی به کودک آموزش میدهد؟»، یک سؤال مهم دیگر هم مطرح کنید: «آیا کودک از بازی کردن با آن لذت میبرد؟» اگر پاسخ مثبت باشد، احتمال اینکه کودک بارها به سراغ آن برود، تجربه کند و از طریق بازی چیزهای تازهای یاد بگیرد، بیشتر است. بهترین اسباببازی فکری همان چیزی است که هم ذهن کودک را به چالش بکشد و هم او را برای ادامه بازی کنجکاو نگه دارد.
در فروشگاه نعنا، کتابها و اسباببازیهای فکری را برای لحظههایی شیرین، آموزنده و خلاقانه کنار هم آوردهایم. برای خرید اسباببازی علمی و خرید اسباببازی ارزان کلیک کنید.
